Với chủ đề “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới”, Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam năm nay tiếp tục khẳng định định hướng xuyên suốt trong chiến lược phát triển quốc gia. Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số trong giai đoạn tới, khoa học công nghệ không còn là lĩnh vực hỗ trợ, mà đang trở thành nền tảng quan trọng cho đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao năng suất quốc gia.

Trong tiến trình đó, ngành Công Thương được xác định là một trong những lĩnh vực giữ vai trò nòng cốt trong thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển kinh tế số, kinh tế xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam. Với đặc thù quản lý các lĩnh vực sản xuất công nghiệp, năng lượng, thương mại, logistics và thương mại điện tử, Bộ Công Thương đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo vào toàn bộ chuỗi sản xuất - kinh doanh, hướng tới phát triển công nghiệp hiện đại, xanh và bền vững.

Trong đó, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công giữ vai trò đầu mối tham mưu, triển khai nhiều nhiệm vụ trọng tâm liên quan đến thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp công nghiệp, hỗ trợ chuyển đổi xanh, phát triển sản xuất sạch hơn, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, cũng như hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa khu vực công nghiệp nông thôn nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua hoạt động khuyến công.

Cùng với việc thúc đẩy ứng dụng công nghệ mới, chuyển đổi số trong sản xuất và quản trị doanh nghiệp, Cục cũng đang tham gia xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với các yêu cầu mới về giảm phát thải, kinh tế tuần hoàn, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn xanh trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Đây được xem là những yếu tố ngày càng quan trọng đối với năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và xu hướng chuyển đổi xanh đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu.

Theo báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ, Chính phủ đã phê duyệt 10 nhóm công nghệ chiến lược trọng điểm cùng 30 sản phẩm công nghệ chiến lược. Doanh thu lĩnh vực công nghệ số trong tháng 4/2026 ước đạt 24 tỷ USD; số lượng công bố quốc tế tăng 11,3%.

Cùng với đó, tiến trình chuyển đổi số quốc gia tiếp tục ghi nhận nhiều kết quả đáng chú ý. Cả nước đã cấp hơn 27,7 triệu căn cước mẫu mới, kích hoạt hơn 70,2 triệu tài khoản định danh điện tử. Nền tảng VNeID hiện cung cấp 50 tiện ích, tích hợp hơn 20,2 triệu giấy phép lái xe, 7,4 triệu đăng ký xe và 26,4 triệu thẻ bảo hiểm y tế. Ngoài ra, hơn 156 triệu hồ sơ khách hàng ngân hàng đã được xác thực; nền tảng “Bình dân học vụ số” thu hút trên 1,6 triệu học viên tham gia.

Mới đây, Chính phủ đã ban hành 8 nghị quyết, thực hiện phân cấp 136 thủ tục hành chính, bãi bỏ 186 thủ tục cùng 890 điều kiện kinh doanh, đồng thời đơn giản hóa thêm 396 thủ tục hành chính khác. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, thúc đẩy môi trường đầu tư kinh doanh và nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia trên nền tảng số.

Tại phiên họp của Ban Chỉ đạo Ban Chỉ đạo Chính phủ về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06 mới đây, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương phải trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm về kết quả triển khai. Kết quả thực hiện Nghị quyết 57 và Đề án 06 sẽ là tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu trong năm 2026.

Thủ tướng yêu cầu việc triển khai phải bảo đảm tinh thần “làm có hiệu quả, thực chất, tuyệt đối không làm cho có hay làm đối phó”; đồng thời nhấn mạnh phát triển công nghệ chiến lược cần hướng tới các sản phẩm, kết quả cụ thể ngay trong năm 2026, tránh tình trạng phong trào, hình thức.

Những năm gần đây, chuyển đổi số và kinh tế số tại Việt Nam ngày càng cho thấy đóng góp rõ nét đối với tăng trưởng kinh tế. Theo Cục Thống kê, Bộ Tài chính, quy mô giá trị tăng thêm của kinh tế số năm 2025 ước đạt khoảng 72,1 tỷ USD, gấp 1,64 lần so với năm 2020; tỷ trọng kinh tế số trong GDP tăng từ 12,87% năm 2021 lên khoảng 14,02% năm 2025.

Đáng chú ý, tốc độ tăng trưởng của kinh tế số năm 2025 đạt khoảng 18,4% – mức cao nhất trong giai đoạn 2021-2025. Những con số này cho thấy công nghệ số không còn đơn thuần là công cụ hỗ trợ, mà đang trở thành khu vực tạo ra giá trị gia tăng thực chất cho nền kinh tế.

Nhiều chuyên gia nhận định, để duy trì tốc độ tăng trưởng GDP trên 10% trong dài hạn, Việt Nam cần chuyển mạnh từ mô hình tăng trưởng dựa vào mở rộng quy mô sang mô hình dựa trên năng suất lao động, đổi mới công nghệ và kinh tế tri thức.

Không chỉ khu vực công, cộng đồng doanh nghiệp cũng đang trở thành lực lượng trung tâm trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Sau khi Nghị quyết 57-NQ/TW được ban hành, nhiều doanh nghiệp công nghệ Việt Nam đã bắt đầu chuyển hướng từ gia công sang làm chủ công nghệ lõi, dữ liệu và nền tảng số.

Đáng chú ý, tư duy phát triển công nghệ theo định hướng “Make in Viet Nam” ngày càng được thể hiện rõ nét hơn. Thay vì chủ yếu nhập khẩu công nghệ, Việt Nam đang hướng tới xây dựng hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ số có khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Đối với ngành Công Thương, đây cũng là giai đoạn đẩy mạnh tái cấu trúc sản xuất theo hướng xanh hóa, số hóa và thông minh hóa. Nhiều chương trình hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, sử dụng năng lượng hiệu quả, phát triển sản xuất sạch hơn, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và nâng cao năng lực chuyển đổi số đang được triển khai nhằm tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong dài hạn.

Chính phủ cũng đặt mục tiêu đến năm 2030, doanh thu ngành công nghiệp công nghệ số đạt tối thiểu 300 tỷ USD, duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân từ 12%/năm trở lên; doanh thu xuất khẩu sản phẩm và dịch vụ công nghệ số đạt ít nhất 55 tỷ USD mỗi năm.

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để tạo bước đột phá mới. Tuy nhiên, cơ hội đó chỉ có thể trở thành hiện thực khi khoa học công nghệ và chuyển đổi số được ứng dụng sâu rộng trong mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội, từ sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, logistics đến quản trị và cung cấp dịch vụ công.

Mục tiêu tăng trưởng hai con số vì thế không chỉ là bài toán kinh tế, mà còn là thước đo năng lực đổi mới sáng tạo của cả quốc gia. Trong hành trình đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang được kỳ vọng trở thành “cỗ máy tăng trưởng” mới của Việt Nam trong kỷ nguyên số. Với ngành Công Thương, đây không chỉ là yêu cầu phát triển, mà còn là điều kiện tiên quyết để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, xanh và bền vững.