Chủ trương, đường lối của Đảng và Chính phủ về chuyển đổi năng lượng, xây dựng nền kinh tế xanh, giảm phát thải các-bon

Nghị quyết số 55-NQ/TW, ngày 11/02/2020 của Bộ Chính trị về định hướng Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã xác lập nền tảng cho việc ưu tiên nhiên liệu sạch. Nghị quyết số 70-NQ/TW, ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã yêu cầu hiện thực hóa các giải pháp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, giảm phát thải, bảo vệ môi trường. Quyết định 1658/QĐ-TTg ngày 01/10/2021 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2040, Quyết định số 215/QĐ-TTg ngày 01/3/2024 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chiến lược phát triển năng lượng quốc gia của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045… đều đặt ra mục tiêu phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng xanh, giảm phát thải khí CO2…;

Lộ trình nhiên liệu sinh học

Kế hoạch chuyển đổi từ xăng khoáng (hoàn toàn nhiên liệu hóa thạch) sang việc sử dụng nhiên liệu sinh học, xăng sinh học E5, E10 (pha 5% và 10% etanol vào xăng khoáng) là chủ trương của Chính phủ tại Quyết định số 53/2012/QĐ-TTg ngày 22/11/2012 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống (Quyết định 53). Trong đó, quy định sau thời gian thử nghiệm thì từ ngày 01/12/2015 xăng được sản xuất, phối chế, kinh doanh để sử dụng cho phương tiện cơ giới đường bộ tiêu thụ trên toàn quốc là xăng E5; từ ngày 01/12/2017 xăng được sản xuất, phối chế, kinh doanh để sử dụng cho phương tiện cơ giới đường bộ tiêu thụ trên toàn quốc là xăng E10. 

Thực hiện nội dung của Quyết định 53, sau nhiều thử nghiệm thì xăng E5 đã được chính thức phân phối trên toàn quốc từ 01/01/2018, tuy nhiên, vì nhiều lý do khách quan và chủ quan, kế hoạch phân phối xăng E10 không thực hiện được. 

Ý nghĩa của việc tăng cường sử dụng xăng sinh học:

- Giảm phát thải các loại khí nhà kính, bảo vệ môi trường, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang ngày càng cạn kiệt qua quá trình khai thác;

- Phát triển ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học, từ các vùng trồng cây nguyên liệu (sắn, ngô, mía), sử dụng phụ phẩm nông nghiệp (rơm, rạ, chấu), tận dụng sinh khối (sản phẩm lâm nghiệp), đến xây dựng các nhà máy sản xuất etanol (E100), qua đó, thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội, tạo đầu ra ổn định cho nông sản; 

- Phát triển nhiên liệu có khả năng tái tạo, giảm phụ thuộc nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh nguồn cung nhiên liệu hóa thạch có nhiều nguy cơ đứt gãy nguồn cung do xung đột địa chính trị và xung đột vũ trang khá phổ biến trên thế giới;

- Góp phần thực hiện cam kết giảm phát thải ròng khí CO2 về “0” vào năm 2050 của Việt Nam với cộng đồng quốc tế.

Lộ trình nhiên liệu sinh học mới

Với những ý nghĩa của xăng sinh học như đã nêu, việc tiếp tục triển khai thực hiện lộ trình nhiên liệu sinh học theo tinh thần Quyết định 53 là cần thiết, phù hợp với yêu cầu thực tiễn, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, ngay từ cuối năm 2024, Bộ Công Thương đã triển khai nhiệm vụ xây dựng lộ trình nhiên liệu sinh học mới, công tác được thực hiện qua các bước sau:

- Gửi công văn đề nghị các Bộ, ngành, địa phương đánh giá tình hình thực hiện Quyết định 53 của Thủ tướng Chính phủ;

- Khảo sát trực tiếp tại các địa phương có mức tiêu thụ xăng dầu lớn như: Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Đà nẵng, Quảng Ngãi, Hải Phòng… các doanh nghiệp có thị phần xăng dầu lớn như Petrolimex, PVOil, Saigon Petro…;

- Phân tích, đánh giá các báo cáo và thông tin khảo sát, làm việc với các chuyên gia về động cơ, nhiên liệu của Đại học Bách khoa, Trung tâm nhiên liệu xanh toàn cầu, tham khảo kinh nghiệm thực tế sử dụng xăng sinh học tại các nước đã sử dụng xăng sinh học từ nhiều năm trước như Mỹ, Brazil, Châu Âu, Thái Lan, Philippine…; tổ chức các Hội thảo khoa học trong nước và quốc tế với sự tham gia của các chuyên gia hàng đầu trong nước về động cơ, nhiên liệu; các nhà khoa học, các nhà quản lý, chủ doanh nghiệp chuyên sâu về nhiên liệu sinh học, động cơ trên khắp thế giới để thu thập các thông tin, tài liệu cần thiết về xăng sinh học, tác động của xăng đến hiệu suất và tuổi thọ các chi tiết động cơ;

- Gửi văn bản yêu cầu đánh giá về mức độ đáp ứng của phương tiện đối với xăng E10 đến Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), Hiệp hội các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM), Trung tâm đăng kiểm Việt Nam, các hãng sản xuất, lắp ráp ô tô, xe máy lớn như Toyota, Honda, Huyndai…;

- Trên cơ sở ủng hộ của tất cả các Bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, Hiệp hội ngành nghề có liên quan (60 cơ quan, đơn vị có ý kiến: 21 đơn vị thống nhất hoàn toàn với dự thảo; 39 đơn vị đồng ý nhưng đề nghị chỉnh sửa, bổ sung), các thông tin về tính an toàn của xăng sinh học đối với động cơ xe (xăng E10 có ảnh hưởng không đáng kể về giảm công suất, hao nhiên liệu, hao mòn chi tiết máy so với xăng khoáng- Báo cáo của PGS Phạm Hữu Tuyến- GV cao cấp ĐH Bách khoa Hà Nội), kinh nghiệm và thực tế sử dụng xăng E10 tại các nước đi trước, Bộ Công Thương đã xây dựng dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam (lộ trình);

- Tổ chức lấy ý kiến rộng rãi, các Bộ, ngành, địa phương, Hiệp Hội, Hội, Doanh nghiệp ngành nghề có liên quan, đăng cổng thông tin Chính phủ và cổng thông tin Bộ Công Thương, đăng công báo lấy ý kiến rộng rãi mọi tầng lớp theo quy định đối với Dự thảo Lộ trình;

- Xây dựng Bộ hồ sơ trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quyết định ban hành lộ trình.

Ngày 12/6/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 146/2025/NĐ-CP đã phân quyền, phân cấp cho Bộ Công Thương trong việc ban hành quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống. Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương đã chuyển từ xây dựng Quyết định của Thủ tướng Chính phủ sang xây dựng Thông tư ban hành quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam (Thông tư), thực hiện trình tự xây dựng văn bản quy phạm pháp luật theo quy đúng quy định;

- Ngày 07/11/2025, Bộ trưởng Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 50/2025/TT-BCT quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam (Thông tư 50), nội dung chính của Thông tư 50 là kể từ ngày 01/6/2026, xăng không chì (theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành) phải phối trộn, pha chế thành xăng E10 để sử dụng cho động cơ xăng trên toàn quốc; Tiếp tục phối trộn, pha chế xăng E5RON92 để sử dụng cho động cơ xăng đến hết 31/12/2030.

Mặc dù văn bản của VAMA, VAM và Cục đăng kiểm cũng như các hãng sản xuất, lắp ráp ô tô, xe máy đều khẳng định hầu hết ô tô, xa máy đang lưu hành trên lãnh thổ Việt Nam đều sử dụng được xăng E10 (ngoại trừ một dòng xe tải hạng nhẹ sản xuất từ 1996 đến 2023 thì dừng sản xuất và một số xe máy như nêu tại văn bản gửi kèm báo cáo). Tuy nhiên, để đảm bảo mọi loại xe đều có nhiên liệu sử dụng, tránh mọi nguy cơ (dù là rất nhỏ) có loại xe quá cũ không tương thích với E10, Bộ Công Thương đã quyết định vẫn duy trì xăng E5RON92 như Thông tư 50 đã quy định.

- Để đảm bảo đồng bộ các văn bản, Bộ Công Thương đã chủ trì xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 46/2025/QĐ-TTg ngày 22/11/2025 về việc bãi bỏ toàn bộ Quyết định số 53/2012/QĐ-TTg ngày 22/12/2012 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam; và Chỉ thị số 07/CT-TTg ngày 26/02/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc đẩy mạnh việc sản xuất, phối trộn, phân phối và sử dụng nhiên liệu sinh học tại Việt Nam để giao trách nhiệm cho các Bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề liên quan trong việc thúc đẩy sử dụng nhiên liệu sinh học, xăng sinh học.  

Tình hình triển khai Thông tư 50

Ngay khi Thông tư 50 được ban hành, Bộ Công Thương đã phối hợp cùng các Bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề có liên quan… triển khai ngay các nội dung của Thông Tư như: chuẩn bị nguồn cung xăng khoáng, E100; chuẩn bị cơ sở hạ tầng lưu chứa, phối trộn E10; nâng cấp, chuẩn bị hạ tầng phân phối xăng E10 đến người tiêu dùng…. Đến thời điểm hiện nay, thông tin về các vấn đề trên như sau:

Về nguồn cung etanol (E100): Với mức tiêu thụ xăng của cả nước khoảng 1 triệu m³/tháng, thì lượng E100 cần khoảng 100.000 m3/tháng, từ nguồn sản xuất trong nước hiện có khoảng 25.000 m3/tháng và nhập khẩu khoảng 75.000 m3/tháng về cơ bản, các doanh nghiệp đã chủ động đủ để đáp ứng nhu cầu phối trộn.

Năng lực phối trộn: Theo ghi nhận từ báo cáo của các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, tính đến ngày 23/4/2026, cả nước có 13/26 thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu đã và đang đầu tư hệ thống trạm phối trộn xăng sinh học, trong đó, có 03 doanh nghiệp, với công suất phối trộn là Petrolimex 455.000 m3/tháng (đang mở rộng lên 550.000 m3/tháng); PVOil 320.000 m3/tháng; Công ty TNHH MTV dầu khí TP. Hồ Chí Minh (Saigon Petro) 120.000 m3/tháng. Tổng công suất của 03 doanh nghiệp này là khoảng 890.000 m³/tháng, với mức tiêu thụ xăng trung bình khoảng 1 triệu m3/tháng thì năng lực phối trộn của 03 đơn vị đã được cấp phép chiếm 89% lượng xăng cung cấp trong nước (nếu 100% là E10) và chiếm khoảng 96% lượng xăng cung cấp trong nước (nếu 85% là xăng E10 và 15% là xăng E5); Có 10 doanh nghiệp đang chờ được cấp giấy phép để pha chế, phối trộn xăng E10 với công suất khoảng 297.600 m3/tháng.

Như vậy, nếu thêm 10 doanh nghiệp nói trên được cấp phép pha chế, phối trộn thì công suất pha chế, phối trộn của cả 13 doanh nghiệp đạt khoảng 1.178.600 m3/tháng, vượt nhu cầu pha chế, phối trộn (1 triệu m3/tháng) cho cung ứng xăng E5, E10 trong cả nước.

Ngoài ra, nhà máy lọc dầu Bình Sơn cũng có thể thực hiện phối trộn xăng sinh học E5, E10 với công suất khoảng 20.000 - 40.000 m3/tháng trong tháng 5/2026 và 70.000 - 90.000 m3/tháng từ tháng 6/2026 khi có yêu cầu. 

Hạ tầng phân phối đến người tiêu dùng: Hạ tầng phân phối xăng dầu là khâu cuối trong chuỗi cung ứng, giữ vai trò quyết định trong việc đưa xăng sinh học E10 ra thị trường. Khác với sản xuất và phối trộn, hệ thống phân phối hiện nay đã được đầu tư đồng bộ trên phạm vi toàn quốc, gồm kho đầu mối, tổng kho, cửa hàng bán lẻ và hệ thống logistics. Vì vậy, việc chuyển đổi từ xăng khoáng RON95 sang E10 chủ yếu là nâng cấp, điều chỉnh vận hành, không đòi hỏi đầu tư hạ tầng mới quy mô lớn.

Thực tế, toàn bộ hệ thống bán lẻ đã có kinh nghiệm kinh doanh xăng E5RON92, nên về cơ bản, có thể tiếp nhận và phân phối E10 mà không gặp trở ngại lớn về kỹ thuật. Tuy nhiên, các bồn chứa, cột bơm, đường ống và phương tiện vận chuyển đang dùng cho xăng khoáng RON95 hiện nay phải thực hiện làm sạch xăng khoáng đang có, cải tạo nâng cấp để phù hợp với xăng E10RON95, do đó, phát sinh chi phí và có thể gián đoạn tạm thời hoạt động kinh doanh. Hệ thống phân phối tới người dùng xăng của các doanh nghiệp lớn về cơ bản không gặp nhiều khó khăn trong xử lý các vấn đề nêu trên như hai doanh nghiệp đầu mối lớn nhất là Petrolimex và PVOil hiện đang chiếm khoảng 70 - 75% thị phần bán lẻ xăng dầu. PVOil đã thử nghiệm phân phối E10 tại Hà Nội và Hải Phòng từ đầu tháng 8/2025 và chính thức phân phối xăng E10 trên toàn hệ thống gần 1000 cửa hàng xăng dầu trên cả nước từ ngày 15/5/2026; Petrolimex thử nghiệm bán E10 tại một số cửa hàng trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh, Vũng Tàu và chính thức phân phối trên toàn hệ thống từ ngày 20/5/2026. Có thể nói, các doanh nghiệp lớn đã vào cuộc và các đơn vị còn lại cũng đang chuẩn bị các phương án để tham gia lộ trình. 

Thực tế phân phối xăng E5 trên toàn quốc từ tháng 01/2028 và thử nghiệm cũng như phân phối xăng E10 từ tháng 8/2025 ở một số địa phương và từ giữa tháng 5/2026 trên phạm vi toàn quốc của PVOil và Petrolimex như nêu trên, Bộ Công Thương và các doanh nghiệp đã phân phối xăng E10 chưa nhận được khiếu nại chính thức nào về chất lượng xăng sinh học E5, E10 hay các tác động tiêu cực đến hiệu suất hoạt động và tuổi thọ của động cơ từ phía người sử dụng xăng.

Sử dụng nhiên liệu sinh học, xăng sinh học là chủ trương đúng đắn của Chính phủ, đã triển khai từ năm 2012 bằng Quyết định 53 của Thủ tướng Chính phủ, trong bối cảnh về định hướng phát triển nền kinh tế xanh, cacbon thấp, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch để phát triển bền vững và góp phần ổn định, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, việc tăng cường sử dụng nhiên liệu sinh học, xăng sinh học là rất cần thiết. 

Trong suốt quá trình xây dựng và triển khai lộ trình nhiên liệu sinh học từ Quyết định 53 của Thủ tướng Chính phủ đến Thông tư 50 của Bộ Công Thương, Bộ Công Thương luôn nhận được sự quan tâm, chia sẻ, động viên của các đơn vị truyền thông, báo chí trong cả nước, Bộ Công Thương trân trọng cảm ơn sự đồng hành, khích lệ đó và mong rằng, trong thời gian tới, khi lộ trình nhiên liệu sinh học chính thức được thực hiện trên toàn quốc, các đơn vị truyền thông, báo chí trong cả nước tiếp tục đồng hành, đưa thông tin chính xác về ý nghĩa của xăng sinh học, việc sử dụng xăng sinh học đến người dùng xăng và toàn xã hội để tạo sự đồng thuận, ủng hộ một chủ trương có nhiều ý nghĩa về môi trường và kinh tế xã hội, an ninh năng lượng của Đảng và Chính phủ.