Buổi làm việc không chỉ phục vụ công tác tổng kết hơn một năm rưỡi triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị mà còn là dịp để Bộ Công Thương lắng nghe thực tiễn từ doanh nghiệp, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách và định hướng phát triển các công nghệ chiến lược, tạo động lực mới cho tăng trưởng của ngành và của nền kinh tế.

Kết nối thực tiễn để hoàn thiện chính sách và định hướng phát triển công nghệ chiến lược

Phát biểu tại buổi làm việc, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công Nguyễn Thị Lâm Giang cho biết Bộ Công Thương đã và đang tích cực triển khai các nhiệm vụ được giao theo tinh thần Nghị quyết số 57; tổ chức rà soát tình hình thực hiện tại các đơn vị trong ngành; triển khai công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược để giải quyết các bài toán lớn gắn với những lĩnh vực trọng điểm của ngành Công Thương.

Báo cáo tại buổi làm việc, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Petrovietnam Lê Xuân Huyên cho biết để triển khai Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị, Tập đoàn đã triển khai nhiều nhiệu vụ mang tính cấp bách, như: ban hành Nghị quyết về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; thành lập Ban Chỉ đạo chuyên trách; đồng thời xây dựng Chiến lược phát triển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, trong đó xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực đột phá chiến lược nhằm nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh và tạo lập các động lực tăng trưởng mới.

Trên cơ sở đó, Tập đoàn đã xây dựng danh mục 34 sản phẩm công nghệ chiến lược đến năm 2030; đồng thời rà soát, cập nhật hệ thống công nghệ chiến lược với 10 nhóm công nghệ trọng điểm, bao gồm nhiều lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bản sao số, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, robot và tự động hóa, công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến, công nghệ đại dương và lòng đất, sản xuất nhiên liệu sạch, công nghệ khử carbon, Internet vạn vật (IoT) cùng nhiều công nghệ nền tảng khác.

Để bảo đảm hiệu quả triển khai, Petrovietnam đã phân công cụ thể các đơn vị thành viên chủ trì thực hiện các nhiệm vụ phù hợp với chức năng, năng lực chuyên môn và lĩnh vực hoạt động. Nhiều chương trình nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới và chuyển đổi số đã được triển khai theo đúng lộ trình, bước đầu tạo nền tảng cho việc hình thành các sản phẩm và công nghệ chiến lược phục vụ phát triển ngành năng lượng trong giai đoạn mới.

Đại diện các đơn vị thành viên của Petrovietnam cũng chia sẻ nhiều kết quả bước đầu trong hoạt động nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ mới; đồng thời giới thiệu một số định hướng nghiên cứu trong các lĩnh vực nhiên liệu mới, công nghệ năng lượng, chuyển đổi số và các giải pháp phục vụ phát triển bền vững.

Một trong những nội dung được trao đổi sâu tại buổi làm việc là những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại doanh nghiệp.

Theo đại diện Petrovietnam, việc thiếu các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ mới, mô hình kinh doanh mới; thiếu hành lang pháp lý phù hợp cho các hoạt động nghiên cứu có tính thử nghiệm và chấp nhận rủi ro; cùng với những bất cập trong cơ chế thương mại hóa kết quả nghiên cứu, định giá tài sản trí tuệ, mua sắm trang thiết bị nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đang là những vấn đề cần tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện.

Trong lĩnh vực chuyển đổi số, đặc thù của ngành năng lượng với quy mô dữ liệu rất lớn, tính chuyên ngành cao và yêu cầu bảo đảm an toàn, an ninh hệ thống đặt ra nhiều thách thức trong việc lựa chọn giải pháp công nghệ và tổ chức triển khai trên thực tế.

Trên cơ sở các ý kiến trao đổi, bà Nguyễn Thị Lâm Giang khẳng định Cục sẽ tiếp tục tổng hợp đầy đủ các kiến nghị từ doanh nghiệp để phục vụ quá trình xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách; đồng thời phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan trong việc nghiên cứu, đề xuất các giải pháp tháo gỡ khó khăn đối với hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đặc biệt, Bộ đang nghiên cứu xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý, đồng thời tích cực phối hợp với các cơ quan liên quan trong việc hoàn thiện cơ chế tài chính, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trên cơ sở bám sát yêu cầu thực tiễn.

Hoàn thiện bức tranh tổng thể về công nghệ chiến lược của ngành Công Thương

Một trong những mục tiêu quan trọng của chuỗi làm việc với các tập đoàn, tổng công ty, viện nghiên cứu và doanh nghiệp là hình thành bức tranh tổng thể về năng lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của ngành Công Thương.

Theo đó, Bộ Công Thương đề nghị Petrovietnam tiếp tục rà soát, cập nhật đầy đủ các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đang triển khai, bao gồm cả các nhiệm vụ sử dụng nguồn lực của doanh nghiệp, nhằm tạo lập cơ sở dữ liệu thống nhất phục vụ công tác quản lý nhà nước, tránh trùng lặp trong quá trình đầu tư, đồng thời hỗ trợ việc xây dựng các định hướng phát triển công nghệ chiến lược của ngành đến năm 2030.

Sau hơn một năm rưỡi triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, những kết quả bước đầu tại Petrovietnam cho thấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang từng bước trở thành động lực quan trọng trong nâng cao năng suất, hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Đồng thời, những vấn đề được nhận diện từ thực tiễn triển khai cũng là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện thể chế, đổi mới cơ chế quản lý và tạo dựng môi trường thuận lợi hơn cho hoạt động nghiên cứu, phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ trong toàn ngành.

Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng tăng trưởng, năng lực đổi mới sáng tạo và trình độ công nghệ, việc tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và các chủ thể đổi mới sáng tạo có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Thực tiễn triển khai tại Petrovietnam cũng như tại các đơn vị trong ngành đang góp phần cung cấp những luận cứ thực tiễn quan trọng để Bộ Công Thương tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, thúc đẩy phát triển các công nghệ chiến lược, nâng cao năng lực nội sinh của doanh nghiệp và đóng góp vào mục tiêu hiện thực hóa các định hướng lớn của Nghị quyết số 57-NQ/TW trong thời kỳ phát triển mới của đất nước.